Celem głównym programu jest zwiększenie trwałości funkcjonowania podmiotów ekonomii społecznej na terenie m.st. Warszawy w latach 2013-2015 poprzez rozwinięcie różnorodnych form współpracy między sektorem ekonomii społecznej a sektorem publicznym oraz zwiększenie skuteczności i efektywności relacji zachodzących między tymi sektorami.
Priorytet I:Stwarzanie przyjaznego otoczenia finansowego i prawnego dla podmiotów ekonomii społecznej
Cel szczegółowy: przygotowanie propozycji rozwiązań prawnych i instrumentów finansowych wspierających rozwój i trwałość PES oraz wdrażanie ich na podstawie analizy otoczenia finansowego i prawnego PES na poziomie m.st. Warszawy.
Działania: przygotowanie założeń do uruchomienia funduszu poręczeniowego pożyczek lub kredytów zaciąganych przez PES; wspieranie PES w relacjach z podmiotami świadczącymi usługi finansowe, takie jak kredyty, pożyczki i poręczenia; wdrożenie procedury zlecania i zakupów towarów z wykorzystaniem klauzul społecznych oraz jej upowszechnienie w komórkach i jednostkach organizacyjnych i pomocniczych Urzędu i dzielnic m.st. Warszawy; ujednolicenie zasad i zwiększenie dostępności możliwości najmu lokali z zasobu m.st. Warszawy przez PES
Priorytet II: Upowszechnianie wiedzy na temat ekonomii społecznej i jej promocja
Cel szczegółowy: Wzmacnianie pozytywnego wizerunku PES, popularyzacja wiedzy na temat es wśród pracowników Urzędu i jednostek podległych oraz wśród mieszkańców stolicy, a także poprawa funkcjonowania instytucjonalnego PES poprzez działania edukacyjne.
Priorytet III: Zintegrowanie działań m.st. Warszawy, organizacji pozarządowych i środowisk eksperckich na rzecz ekonomii społecznej
Cel szczegółowy: Zwiększenie skuteczności i efektywności relacji zachodzących między sektorem ekonomii społecznej a publicznym, m.in. poprzez stałą współpracę w międzysektorowych zespołach roboczych, zapewnienie stałej wymiany informacji i opinii pomiędzy wszystkimi adresatami programu, wewnątrz i między sektorami.
Działania (między innymi): spotkania międzysektorowego zespołu ds. rozwoju ekonomii społecznej w m.st. Warszawie; współpraca w ramach Komisji Dialogu Społecznego ds. Ekonomii Społecznej; stała wymiana informacji i doświadczeń w obszarze ekonomii społecznej.
Priorytet IV: Efektywna realizacja zadań publicznych w oparciu o współpracę z podmiotami ekonomii społecznej
Cel szczegółowy: stworzenie warunków do efektywnej realizacji zadań publicznych w oparciu o współpracę z PES i osiąganie celów ekonomii społecznej.
Klauzule społeczne – czym są i w jaki sposób mogą być wykorzystane przez Ośrodki Wsparcia i Podmioty Ekonomii Społecznej? O sposobach zastosowania instrumentów prawnych, reguł i narzędzi klauzul społecznych opowiadała 1 sierpnia Elżbieta Świętek, specjalistka ds. klauzul społecznych Programu Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP).
Elżbieta Świętek, ekspertka UNDP ds. klauzul społecznych, fot. Barbara Dąbek
Temat "zielonych zamówień publicznych" pojawił się w oficjalnym dyskursie w wydanej w 1996 roku „Zielonej księdze
zamówień publicznych”. Od tamtej pory coraz więcej uwagi poświęca się odpowiedzialnym zamówieniom publicznym, których częścią są tak zwane klauzule społeczne. Do polskiego prawa zamówień publicznych klauzule społeczne
zostały wprowadzone w 2009 roku i traktowane są powszechnie jako jeden z
instrumentów wspierających integrację społeczną.
Czym tak naprawdę są klauzule społeczne i jak mogą pomagać w
rozwoju ekonomii społecznej?
Klauzule społeczne to wyjątki
od reguły, dopuszczalne w prawie zamówień publicznych ze względu na istotne aspekty społeczne. Instytucja zamawiająca
może według nich określić dodatkowe, specjalne wymagania dotyczące realizacji
zamówień publicznych. Te specjalne warunki mogą dotyczyć:
osób zatrudnionych do realizacji zamówienia,
utworzenia funduszu szkoleniowego,
a także zwiększenia wpłat pracodawców na rzecz
funduszu szkoleniowego (jeśli takowy już istnieje).
Podmiot zamawiający ma zatem prawo zatem wymagać, aby do
realizacji zamówienia zatrudnione były np. osoby bezrobotne, osoby z
niepełnosprawnością czy też zwalniane z zakładów karnych. Klauzule społeczne i
ich stosowanie są z tego względu istotne w walce z wykluczeniem społecznym i
marginalizacją.Tym samymzamówienia publiczne, dzięki swojemu potencjałowi, a
także przy stosowaniu rozwiązań innowacyjnych (jakimi są niewątpliwie klauzule
społeczne), są wstanie skutecznie
wspomagać tradycyjne mechanizmy wsparcia ekonomii społecznej.
Jakie są korzyści z klauzul?
Klauzule społeczne pozwalają łączyć zakup usług i towarów niezbędnych do realizacji zadań publicznych z osiąganiem dodatkowych korzyści
społecznych. Dzięki możliwości ustalenia specjalnych warunków realizacji
zamówień publicznych, klauzule stymulują zatrudnienie osób zagrożonych
wykluczeniem zawodowym i społecznym, przyczyniają się do zwiększenia ich
doświadczenia i kompetencji a także umożliwiają wyrównanie szans na rynku
pracy.
Stosowanie klauzul społecznych przynosi także korzyści środowisku pracodawców: zachęca do zachowań propracowniczych i promuje idee
integracji społecznej i zawodowej. Zamówienia publiczne realizowane przy
wykorzystaniu klauzul społecznych budują przyjazny wizerunek zamawiających i
demonstrują wrażliwość społeczną samorządów lokalnych. Klauzule społeczne są
potencjałem dla rozwoju idei społecznie
odpowiedzialnych zamówień publicznych (SOZP), szczególnie, jeśli weźmiemy
pod uwagę, że organy administracji publicznej są największymi konsumentami w
Europie.
W jaki sposób
klauzule społeczne mogą wspierać rozwój przedsiębiorczości społecznej?
Temat klauzul społecznych to wątek szczególnie istotny z
punktu widzenia środowiska ekonomii społecznej. Jednak jak podkreślała Elżbieta
Świętek, wbrew obiegowej opinii, klauzule społeczne to nie jest instrument
bezpośrednio wzmacniający podmioty ekonomii społecznej.
"Najważniejszym celem społecznym, któremu służą
klauzule społeczne, jest stymulowanie
zatrudnienia osób zagrożonych wykluczeniem zawodowym i społecznym, motywują
bowiem pracodawców, aby takie osoby zatrudniać przy realizacji zamówień
publicznych. Drugi cel klauzul to zachęcanie
pracodawców do udziału w szkoleniu ustawicznym swoich pracowników i
pracowniczek (fundusz szkoleniowy)."
Klauzule społeczne potencjalnie mogą odegrać szczególną rolę
w działalności przedsiębiorstw społecznych, bowiem to właśnie one zatrudniają
osoby w szczególnie trudnej sytuacji na rynku pracy. Co więcej,
przedsiębiorstwa społeczne trwają po zakończeniu realizacji zamówień, a także tworzą
warunki lepiej sprzyjające trwałej integracji
zawodowej i społecznej, niż inne firmy. Ponadto są one silnie
zakorzenione w społeczności lokalnej, a dzięki zamówieniom publicznym
realizowanym w łaśnie przez przedsiębiorstwa społeczne korzysta społeczność lokalna.
Jak pisze Tomasz Schimanek w swoim opracowaniu Podstawowe informacje o klauzulach społecznych,
"polskie przedsiębiorstwa społeczne
są nastawione przede wszystkim na integrację zawodową i społeczną osób
zagrożonych wykluczeniem społecznym, tym samym realizując dokładnie i wprost
podstawowy cel klauzul społecznych. (...) Trzeba jednak pamiętać o tym, że w świetle
polskiego i unijnego prawa, nie ma możliwości adresowania klauzul społecznych
wyłącznie do podmiotów ekonomii społecznej, ponieważ klauzule nie mogą
ograniczać swobody konkurencji. Tak więc w postępowaniu, które wymaga, by
zamówienie było zrealizowane przez osoby bezrobotne, może wziąć udział zarówno
przedsiębiorstwo społeczne, jak i każda firma, która zatrudni do realizacji
zlecenia osoby bezrobotne".
Warto o tym pamiętać, zbyt często bowiem dokonuje się skrótu myślowego,
utożsamiającego klauzule społeczne z możliwością zlecania realizacji zamówień
publicznych podmiotom ekonomii społecznej (oczywiście poza sytuacją zamówień do
kwoty 14 tysięcy euro).
Beata Gajewska, przedstawicielka Lubelskiej Spółdzielni Socjalnej "KOZIOŁEK",
fot. Barbara Dąbek
Czy polskie podmioty ekonomii społecznej są przygotowane do
stawania do przetargów?
Czy mają możliwość dostosowywania się do wymogów
stawianych w procedurze przetargowej?
W jaki sposób Ośrodki Wsparcia Ekonomii Społecznej
mogą pomagać podmiotom ekonomii społecznej w dostosowywaniu się do trudnych
wymogów rynku?
To pytania, które zrodziła prezentacja Elżbiety Świętek.
Środowisko
lubelskich OWES wskazywało na kilka czynników, które trzeba wziąć pod uwagę,
myśląc o stopniu wykorzystywania instrumentu, jakim są klauzule społeczne w
zamówieniach publicznych:
ciągle za mało na ten temat wiemy – zarówno „my”,
środowisko ekonomii społecznej, jak i „oni”, czyli przedstawiciele i
przedstawicielki samorządów i instytucji publicznych
brakuje nam również wiedzy operacyjnej, czyli
jak w praktyce wykorzystywać klauzule społeczne
trudno mówić o wykorzystywaniu klauzul
społecznych bez silnych podmiotów ekonomii społecznej – to właśnie praca nad
ich potencjałem biznesowym i konkurencyjnością jest teraz najpilniejszym
zadaniem OWES. Na rozmowę o klauzulach społecznych jeszcze przyjdzie czas.
fot. Barbara Dąbek
Nie zmienia to faktu, że przed nami wciąż ogrom pracy,
jeżeli chodzi o przekonywanie samorządów i osób reprezentujących instytucje
publiczne, że warto zlecać zadania (w trybie bezprzetargowym) właśnie podmiotom
ekonomii społecznej. Właśnie dzięki takim zleceniom możliwe jest zdobywanie
przez PES doświadczenia, które później będą mogły zacząć wykorzystywać
startując w przetargach.
W ramach projektu „Zintegrowany system
wsparcia ekonomii społecznej” Instytut Spraw Publicznych opracuje m.in.
podręcznik dotyczący tematyki klauzul społecznych wraz z częścią poświęconą
praktycznym zastosowaniom klauzul społecznych, natomiast UNDPzorganizuje
kampanię promocyjną i przeszkoli około 800 pracowników administracji publicznej
w zakresiestosowania klauzul społecznych.
Więcej informacji na
temat klauzul społecznych szukaj w:
Tomasz Schimanek, Podstawowe informacje o klauzulach społecznych FISE, Warszawa 2012
Kwestie społeczne w zakupach. Przewodnik dotyczący uwzględniania kwestii społecznych w zamówieniach publicznych, Komisja Europejska, 2010
Klauzule społeczne dla
rozwoju ekonomii społecznej
Regionalne Centrum Ekonomii
Społecznej UNDP w Lublinie zaprasza na spotkanie poświęcone klauzulom
społecznym, które odbędzie się 1 sierpnia 2012 o godzinie 11.30 w siedzibie
RCES przy ul. Peowiaków 11,
20-007 Lublin
Rola klauzul społecznych oraz szeregu mechanizmów i
narzędzi określonych jako społecznie odpowiedzialne zamówienia publiczne cieszy
się niesłabnącym zainteresowaniem i jest szeroko dyskutowana. Powszechnie uważa
się, że ich wykorzystanie stanowi istotny czynnik gwarantujący m.in.: kreowanie
społecznie odpowiedzialnych zachowań rynkowych, zrównoważony rozwój, efektywne
rozwiązywanie problemów społecznych, odpowiedzialne wydatkowanie pieniędzy
publicznych. Ponadto klauzule społeczne stanowią nieodzowny element trwałego i
stabilnego rozwoju ekonomii społecznej i reprezentujących je podmiotów.
Niemniej praktyka pokazuje, że instrumenty te, choć skuteczne i sprawdzone, nie
są przez instytucje publiczne dostatecznie wykorzystywane.
Zapraszamy przedstawicieli i przedstawicielki Ośrodków
Wsparcia Ekonomii Społecznej, samorządów, organizacji pozarządowych, instytucji
rynku pracy i pomocy społecznej, podmiotów ekonomii społecznej oraz inne
zainteresowane tematem osoby i instytucje do wzięcia udziału w spotkaniu,
podczas którego porozmawiamy na temat:
Definicji klauzul
społecznych
Sposobach
stosowania klauzul społecznych w polskim prawie zamówień publicznych;
Atutach stosowania
klauzul społecznych;
Znaczeniu klauzul
społecznych dla ekonomii społecznej i zrównoważonego rozwoju;
Spotkanie poprowadzi Elżbieta Świętek, ekspertka Programu
Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) w zakresie klauzul społecznych.
Swoje zgłoszenia proszę przesyłać pod adres katarzyna.zabratanska@undp.org do 27 lipca 2012. W
razie dodatkowych pytań zachęcamy również do kontaktu telefonicznego 81 532 23
27.
W piątek, trzynastego lipca, odbyło się pierwsze z serii Spółdzielczych Spotkań z Ekonomią Społeczną w Leżajsku.
Trzynastka (w co nigdy nie wątpiliśmy) nie okazała się pechowa - w wydarzeniu wzięło udział ponad trzydzieści osób, w tym aż cztery spółdzielnie socjalne i jedna grupa inicjatywna. Ogromnym zaangażowaniem wykazał się również wicestarosta leżajski, Marek Kogut, który uczestniczył w spotkaniu od samego początku do samego końca.
Rozmawialiśmy między innymi o współpracy z samorządem poprzez działalność odpłatną spółdzielni socjalnych, zaś za przykład tego typu współpracy Beata Matyjaszczyk podawała Gdańsk. Co takiego dzieje się w Gdańsku? Postaramy się o tym napisać coś więcej!
Bardzo wiele emocji wzbudził wątek klauzul społecznych, które są dla spółdzielni socjalnych ogromną szansą - pod warunkiem wszakże, że będą one konkurencyjne pod względem jakości i ceny.
Zależało nam na tym, by przedstawić potencjalne korzyści, jakie może mieć samorząd lokalny ze współpracy ze spółdzielniami socjalnymi:
powstawanie nowych podmiotów wspomaga konkurencję i powoduje wzrost jakości usług lub obniżenie ceny,
wspieranie dostępności nowych lub nie świadczonych dotąd usług dla społeczności
tworzenie nowych miejsc pracy
integracja społeczna i zawodowa osób wykluczonych lub zagrożonych wykluczeniem społecznym
Wygląda na to, że wszyscy się co do tego zgadzamy - mówię tu zarówno o przedstawicielkach i przedstawicielach spółdzielni, organizacji wspierających ich działalność i rozwój, jak i o osobach reprezentujących samorząd. Co zatem zrobić, żeby od zgody przejść do działania? Jak zachęcić samorządy do korzystania z przysługujących im form prawnych? O tym również będziemy jeszcze pisać, zachęcamy też do dyskusji!
